İspanyol mikrobiyolog Pilar Bosch, 2008 yılında doktorasını yaparken, kendi uzmanlık alanındaki bakterilerin annesi Pilar Roig’in sanat restorasyonu çalışmalarında kullanılabileceğine dair bir makale keşfetti. O dönemde Roig, Valensiya’nın en eski kiliselerinden birinde, 18. yüzyıldan kalma ressam Antonio Palomino’nun tablolarını restore etme sürecindeydi. 50 yıla yakın bir süredir restorasyon yapan Roig, özellikle 1960’larda tarihi freskleri çıkarmak için kullanılan zorlu antik yapıştırıcılarla başa çıkmakta zorlanıyordu. Tek bir yanlış adım, paha biçilemez eserlere kalıcı zarar verebilirdi.
Bosch, annesinin restorasyonundaki zorlukları gözlemledikten sonra, İtalya’da fresk temizlemek için kullanılan bakterilerle ilgili bir çalışmaya ulaştı. Annelerine destek olmak amacıyla, bakterilerin sanat restorasyonunda nasıl kullanılacağıyla ilgili bir doktora projesi geliştirdi. Yıllar süren çalışmaların ardından, Bosch ve Roig, Valencia’daki tarihi eserleri özel olarak yetiştirdikleri bakterilerle restore etmek için yerel vakıflardan toplamda 4 milyon Euro (yaklaşık 152 milyon TL) destek aldı.
Pilar Bosch, hayvan kolajeninden elde edilen tutkal örnekleriyle bakterileri besleyerek, bu mikroskobik canlılara antik yapıştırıcıları etkisiz hale getirme yeteneği kazandırdı. Anne-kız ekibi, yetiştirdikleri bu özel bakterileri doğal yosun bazlı bir jel ile karıştırarak, ortaçağda üretilen tutkallarla duvara yapıştırılan tablolara uyguladı. Bakteriler, duvara yapıştırılan antik eserlerin üzerine sürdüğünde, tutkalı zarar vermeden etkisiz hale getiriyor. Üç saat sonra jel, tablolardan kaldırıldığında, eserler tutkalsız bir şekilde korunmuş oluyor. Böylece tarihi eserler, çizik bile almadan güvenli bir şekilde duvardan indirilebiliyor.
Pilar Roig, 75 yaşında ve restorasyon alanında köklü bir geçmişe sahip. Daha önce saatler süren, tarihi eserlere zarar veren yöntemlerin kullanıldığını hatırlatarak, şimdi kızının katkısıyla eserleri daha etkin bir şekilde koruma imkânına sahip olduklarını belirtiyor. Bosch, annesiyle birlikte laboratuvar önlükleri içinde restorasyon süreçlerini yöneterek, “Sanat restorasyonu, kesinlikle bir aile geleneği,” diyor.
Ayrıca, Bosch, annesiyle geliştirdiği bakteri yönetimini İtalya’nın Pisa ve Monte Cassino ile İspanya’nın Santiago de Compostela şehirlerindeki restorasyon projelerine de uygulamakta. Şu anda, duvarlardaki sprey boyalı grafitileri temizlemek için farklı bir bakteri türünün yeni kültürlerini yetiştiriyor. Bu yenilikçi yaklaşım, tarihi eserlerin korunmasında devrim niteliğinde bir çözüm sunuyor.
